CẬP NHẬT NHỮNG QUY ĐỊNH MỚI VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC KIỂM DỊCH THỰC VẬT
Nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật, ngày 18/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 214/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026, thay thế Nghị định số 31/2016/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung trước đây.
Nghị định được ban hành nhằm hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật; đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới, tăng cường tính răn đe đối với các hành vi vi phạm, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng thực hiện hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Những điểm mới đáng chú ý trong lĩnh vực kiểm dịch thực vật:
1. Hoàn thiện quy định về hành vi vi phạm và hình thức xử phạt
Nghị định đã bổ sung và quy định đầy đủ hơn các hành vi vi phạm trong hoạt động kiểm dịch thực vật đối với vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, vận chuyển nội địa và các hoạt động có liên quan.
Đồng thời, Nghị định quy định cụ thể hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng với từng hành vi vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống sự xâm nhập và lây lan của đối tượng kiểm dịch thực vật.
2. Phân định rõ thẩm quyền xử phạt
Nghị định quy định cụ thể thẩm quyền lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính của các lực lượng tham gia quản lý nhà nước, gồm:
• Cơ quan chuyên ngành Trồng trọt và Bảo vệ thực vật;
• Ủy ban nhân dân các cấp;
• Công an nhân dân;
• Bộ đội Biên phòng;
• Hải quan;
• Cảnh sát biển;
• Quản lý thị trường.
Việc phân định rõ thẩm quyền sẽ tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng trong kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm, nhất là đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường.
3. Nâng thẩm quyền xử phạt của cơ quan chuyên ngành
Theo quy định mới:
• Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường được phạt tiền đến 25 triệu đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật.
• Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường được phạt tiền đến 40 triệu đồng.
• Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật được phạt tiền đến 50 triệu đồng, đồng thời được áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
4. Bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm nâng cao hiệu quả quản lý
Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị định là quy định cụ thể và đầy đủ hơn các biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm xử lý triệt để hành vi vi phạm, hạn chế nguy cơ xâm nhập và phát tán sinh vật gây hại.
Đối với lĩnh vực kiểm dịch thực vật, các biện pháp đáng chú ý gồm:
• Buộc chấp hành đầy đủ các biện pháp chống dịch khi có quyết định công bố dịch hại thực vật.
• Buộc áp dụng các biện pháp ngăn chặn sinh vật gây hại; xử lý bao bì đóng gói bằng gỗ theo đúng quy định.
• Buộc xử lý triệt để vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật bị nhiễm đối tượng kiểm dịch thực vật, đối tượng phải kiểm soát hoặc sinh vật gây hại lạ.
• Buộc đưa lô cây mang theo bầu đất về khu cách ly kiểm dịch thực vật để theo dõi sau nhập khẩu theo quy định.
• Buộc khai báo với cơ quan kiểm dịch thực vật để thực hiện theo dõi sau nhập khẩu đối với các lô cây thuộc diện phải cách ly kiểm dịch.
Ngoài ra, Nghị định còn bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả khác như buộc tiêu hủy thực vật, sản phẩm thực vật và vật thể vi phạm; thu hồi, tiêu hủy giấy phép, giấy chứng nhận, hồ sơ, tài liệu không hợp pháp; thu hồi vật tư nông nghiệp sử dụng sai mục đích nhập khẩu; lưu mẫu, báo cáo và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Việc bổ sung các biện pháp này góp phần nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, bảo vệ sản xuất nông nghiệp, bảo đảm an toàn sinh học và đáp ứng yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt của các thị trường nhập khẩu nông sản.
5. Quy định chuyển tiếp và hiệu lực thi hành
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026.
Kể từ thời điểm này, Nghị định số 31/2016/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung trước đây hết hiệu lực thi hành.
Đối với các hành vi vi phạm xảy ra trước ngày Nghị định có hiệu lực nhưng chưa kết thúc hoặc đang trong quá trình xử lý thì việc áp dụng pháp luật được thực hiện theo quy định chuyển tiếp của Nghị định, bảo đảm tính thống nhất và đúng quy định của pháp luật.
Khuyến nghị đối với tổ chức, cá nhân
Để bảo đảm chấp hành đúng các quy định của pháp luật, các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu và vận chuyển vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật cần chủ động cập nhật các quy định mới của Nghị định số 214/2026/NĐ-CP; thực hiện đầy đủ các thủ tục kiểm dịch thực vật theo quy định; chấp hành nghiêm các yêu cầu kiểm tra, giám sát và biện pháp xử lý của cơ quan kiểm dịch thực vật; đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan chuyên môn trong công tác phòng, chống sinh vật gây hại.
Việc thực hiện nghiêm các quy định của Nghị định không chỉ góp phần hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật mà còn bảo vệ sản xuất nông nghiệp, bảo đảm an toàn sinh học, nâng cao chất lượng nông sản và uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế.