Sửa đổi danh mục thuốc bảo vệ thực vật: Bước đi cấp thiết cho một nền nông nghiệp an toàn và bền vững
Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế cũng như những rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, đòi hỏi một sự thay đổi mạnh mẽ ngay từ tư duy quản lý đầu vào sản xuất. Trong bối cảnh đó, việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức ban hành Thông tư số 28/2026/TT-BNNMT vào ngày 30 tháng 6 năm 2026 nhằm sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư số 75/2025/TT-BNNMT về Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng và cấm sử dụng tại Việt Nam không chỉ là một thủ tục hành chính thông thường, mà là một hành động mang tính cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giữ vững vị thế của nông sản nước nhà. Thực tế sản xuất cho thấy nông nghiệp không bao giờ là một ngành đứng yên, khi sự biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp liên tục kéo theo sự xuất hiện của các loại dịch bệnh mới có tính kháng thuốc cao, trong khi nhiều hoạt chất cũ sau thời gian dài lạm dụng đã bộc lộ những hạn chế lớn về mặt môi trường, tích tụ độc tố trong đất nước và để lại dư lượng vượt mức cho phép. Nếu cơ quan quản lý không kịp thời loại bỏ các chất độc hại và cập nhật các giải pháp thay thế tiên tiến, nông sản Việt Nam sẽ ngay lập tức đối mặt với nguy cơ bị cấm cửa hoặc trả về tại các thị trường khó tính như EU, Mỹ hay Nhật Bản, biến việc rà soát danh mục trở thành “tấm khiên” bảo vệ uy tín quốc gia.
Sự chuyển dịch quyết liệt này được thể hiện rõ nét qua tinh thần sàng lọc nghiêm ngặt của Thông tư số 28/2026/TT-BNNMT, nơi cơ quan quản lý vừa kiên quyết tinh gọn bộ máy hoạt chất cũ, vừa mở đường cho các công nghệ sinh học thế hệ mới. Minh chứng là việc ghi nhận 05 hoạt chất với 05 tên thương phẩm tự nguyện rút khỏi danh mục đã cho thấy sự chuyển biến lớn trong nhận thức của các doanh nghiệp, sẵn sàng chủ động loại bỏ những sản phẩm không còn phù hợp với xu thế tiêu dùng xanh. Song song với quá trình đào thải đó, để giải quyết bài toán thiếu hụt thuốc BVTV trong canh tác và đáp ứng nhu cầu cấp bách của người nông dân trước làn sóng dịch hại mới, thông tư đã bổ sung một lực lượng “vũ khí” vô cùng hùng hậu vào danh mục được phép sử dụng với 105 hoạt chất thuốc trừ sâu tương ứng 136 tên thương phẩm, cùng 114 hoạt chất thuốc trừ bệnh tương ứng 149 tên thương phẩm. Bên cạnh đó, các danh mục thuốc trừ cỏ với 34 hoạt chất, thuốc điều hòa sinh trưởng gồm 04 hoạt chất, cùng các loại thuốc trừ ốc, trừ mối cũng được bổ sung đồng bộ nhằm bao phủ toàn diện các khâu trong chuỗi bảo vệ mùa màng. Những hoạt chất mới được lựa chọn đưa vào danh mục phần lớn đều hướng đến tiêu chuẩn thân thiện, hiệu quả cao ở liều lượng thấp và khả năng phân hủy nhanh, giúp người nông dân chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng thông minh và an toàn hơn.
Không chỉ dừng lại ở góc độ kỹ thuật và bảo vệ thực vật, tính cấp thiết của văn bản pháp lý này còn nằm ở việc chuẩn hóa và đồng bộ hệ thống pháp luật nhằm tối ưu hóa hoạt động thương mại. Bằng việc quy định bảng mã số HS của các loại thuốc BVTV sửa đổi, bổ sung phải thực hiện thống nhất theo hệ thống mã số kiểm tra chuyên ngành mới nhất, thông tư đã tháo gỡ được những nút thắt lớn trong thủ tục hải quan, giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu vận hành thông suốt, giảm thiểu tối đa chi phí kho bãi cũng như thời gian chờ đợi tại cửa khẩu. Khi thời gian hiệu lực của Thông tư số 28/2026/TT-BNNMT được ấn định chính thức kể từ ngày 15 tháng 8 năm 2026, khoảng thời gian đệm ngắn ngủi này chính là “giai đoạn vàng” để các cơ quan quản lý địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người nông dân kịp thời cập nhật thông tin, chủ động thay đổi kế hoạch kinh doanh cũng như phương thức phun trừ trên đồng ruộng. Trách nhiệm đè nặng lên vai Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng chính quyền các địa phương trong việc đôn đốc, hướng dẫn và kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong thực tế, đảm bảo dòng chảy nông nghiệp không bị gián đoạn. Nhìn một cách tổng thể, việc sửa đổi danh mục thuốc BVTV lần này chính là một mắt xích cốt lõi trong chiến lược dịch chuyển từ “sản lượng” sang “chất lượng” của nông nghiệp Việt Nam, tạo nền móng vững chắc để xây dựng một thương hiệu nông sản Việt an toàn, trách nhiệm và vươn tầm bền vững trên sân chơi toàn cầu.