Thanh Hóa tăng cường liên kết chuỗi giá trị, thúc đẩy nông sản chủ lực hướng tới xuất khẩu

Chiều 30/9/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa tổ chức hội nghị bàn giải pháp phát triển các ngành hàng nông sản chủ lực theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đến năm 2030. Hội nghị là dịp để các địa phương, đơn vị, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng trao đổi về những khó khăn, điểm nghẽn trong sản xuất; đồng thời thống nhất các giải pháp về tổ chức vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và mở rộng thị trường cho nông sản chủ lực của tỉnh.

Thanh Hóa có nhiều điều kiện để phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau màu, cây ăn quả, mía và sắn. Giai đoạn 2021-2025, diện tích lúa gieo trồng bình quân của tỉnh đạt hơn 227 nghìn ha/năm, sản lượng khoảng 1,38 triệu tấn; vùng rau an toàn tập trung đạt hơn 14 nghìn ha; diện tích cây ăn quả đến năm 2025 đạt hơn 25 nghìn ha. Riêng đối với cây mía, 100% diện tích vùng nguyên liệu đã được liên kết với doanh nghiệp chế biến. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, hình thành những vùng nguyên liệu quy mô lớn gắn với doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ.

Tuy nhiên, để chuyển những lợi thế về diện tích và sản lượng thành giá trị gia tăng cao hơn, sản xuất nông nghiệp của tỉnh vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Quy mô sản xuất ở một số nơi còn manh mún; liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa rộng khắp; năng lực chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, xây dựng mã số vùng trồng và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu còn hạn chế. Những tồn tại này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ tư duy sản xuất đơn lẻ sang tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, trong đó các khâu từ vùng nguyên liệu, sản xuất đến chế biến và thị trường có sự liên kết chặt chẽ hơn.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận các giải pháp tổ chức lại vùng sản xuất, đẩy mạnh tích tụ đất đai, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, việc thu hút đầu tư vào chế biến, bảo quản, logistics, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu cũng được xác định là những nội dung quan trọng nhằm nâng cao giá trị nông sản.

Trong đó, liên kết chuỗi giá trị được xem là một trong những nội dung trọng tâm để phát triển bền vững các ngành hàng nông sản chủ lực. Việc hình thành mối liên kết giữa người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp giúp gắn vùng nguyên liệu với nhu cầu chế biến, tiêu thụ. Khi các chủ thể cùng tham gia vào chuỗi liên kết, việc xác định vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và đầu ra cho sản phẩm có điều kiện được triển khai đồng bộ hơn. Đây cũng là cơ sở để từng bước khắc phục tình trạng sản xuất phân tán, tăng khả năng tổ chức các vùng sản xuất hàng hóa tập trung.

Đối với người dân và hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp có ý nghĩa trong việc gắn hoạt động sản xuất với nhu cầu thị trường. Đối với doanh nghiệp, vùng nguyên liệu liên kết là cơ sở để gắn sản xuất với hoạt động thu mua, chế biến và tiêu thụ. Vì vậy, xây dựng mối liên kết ổn định giữa các bên không chỉ nhằm giải quyết vấn đề đầu ra mà còn hướng đến tổ chức lại quá trình sản xuất theo chuỗi, nâng cao chất lượng và giá trị của nông sản.

Theo định hướng đến năm 2030, Thanh Hóa phấn đấu hình thành khoảng 50 nghìn ha lúa gạo liên kết, 15-16 nghìn ha rau màu liên kết và từ 18 nghìn ha cây ăn quả tập trung trở lên. Trong quá trình thực hiện, tỉnh chú trọng xây dựng các vùng nguyên liệu gắn với doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ. Các mục tiêu này cho thấy yêu cầu phát triển nông sản trong giai đoạn tới không chỉ đặt ở việc mở rộng quy mô mà còn chú trọng đến phương thức tổ chức sản xuất và chất lượng của mối liên kết trong chuỗi giá trị.

Cùng với liên kết sản xuất và tiêu thụ, yêu cầu nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng mã số vùng trồng cũng có ý nghĩa đối với những sản phẩm định hướng xuất khẩu. Để từng bước đáp ứng yêu cầu thị trường, vùng sản xuất cần được tổ chức theo hướng tập trung, gắn việc phát triển nguyên liệu với kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Đây là những nội dung cần được quan tâm song song với đầu tư cho chế biến, bảo quản, logistics và xây dựng thương hiệu nông sản.

Một trong những điểm nhấn của hội nghị là hoạt động ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác sản xuất, liên kết bao tiêu sản phẩm nông sản theo chuỗi giá trị giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cùng các đơn vị, doanh nghiệp và địa phương. Hoạt động ký kết góp phần cụ thể hóa những nội dung về tăng cường liên kết được đặt ra tại hội nghị, tạo cơ sở để các bên tiếp tục phối hợp triển khai các phương án liên kết trong thực tế.

Thông qua các biên bản ghi nhớ, địa phương, đơn vị và doanh nghiệp có điều kiện thống nhất phương án liên kết, xác định vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng cũng như lộ trình triển khai. Đây là bước quan trọng nhằm kết nối các chủ thể tham gia chuỗi giá trị, hướng sản xuất nông nghiệp gắn chặt hơn với nhu cầu chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Việc ký kết cũng thể hiện rõ yêu cầu chuyển từ trao đổi định hướng sang xây dựng các mối liên kết cụ thể. Để phát triển một ngành hàng theo chuỗi giá trị, vùng nguyên liệu không thể tách rời doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Ngược lại, hoạt động chế biến, tiêu thụ cũng cần gắn với vùng sản xuất có quy mô và chất lượng phù hợp. Vì vậy, tăng cường phối hợp giữa địa phương, người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp là yếu tố có ý nghĩa trong quá trình xây dựng các vùng nguyên liệu ổn định, từng bước hình thành những chuỗi sản xuất nông sản có giá trị cao hơn.

Đối với các sản phẩm hướng tới xuất khẩu, quá trình liên kết càng cần gắn với yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức tập trung và có sự tham gia của các chủ thể trong chuỗi, việc triển khai các yêu cầu liên quan đến sản xuất, chất lượng và nguồn gốc sản phẩm sẽ có thêm điều kiện thuận lợi. Qua đó, nông sản có thể từng bước nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Hội nghị không chỉ là dịp đánh giá tiềm năng và những khó khăn của các ngành hàng nông sản chủ lực mà còn tạo không gian kết nối giữa các địa phương, hợp tác xã, đơn vị và doanh nghiệp. Việc cùng trao đổi về vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, chế biến và thị trường góp phần xác định rõ hơn vai trò của từng chủ thể trong chuỗi giá trị, từ đó hướng tới những phương án hợp tác cụ thể và phù hợp với điều kiện sản xuất của từng vùng.

Với định hướng phát triển sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đến năm 2030, Thanh Hóa đang từng bước đặt trọng tâm vào chất lượng và hiệu quả của các mối liên kết. Từ tổ chức vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất, chế biến, bảo quản đến tiêu thụ sản phẩm, các khâu cần được kết nối nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của từng ngành hàng.

Việc ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác sản xuất, liên kết bao tiêu nông sản theo chuỗi giá trị tại hội nghị là dấu mốc cụ thể trong quá trình tăng cường kết nối giữa địa phương, đơn vị và doanh nghiệp. Trên nền tảng những liên kết được thiết lập, cùng với việc chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng, các ngành hàng nông sản chủ lực của Thanh Hóa có thêm cơ sở để nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và hướng mạnh hơn tới xuất khẩu trong thời gian tới.