Chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh khảm lá sắn trong niên vụ sắn 2025-2026.

Trong những năm gần đây, cây sắn tiếp tục là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt ở các xã trung du và miền núi. Tuy nhiên, bệnh khảm lá vi rút hại sắn đang trở thành một trong những đối tượng dịch hại nguy hiểm nhất, gây thiệt hại lớn đến năng suất, chất lượng và sản lượng sắn trên địa bàn. Bệnh lây lan nhanh qua hom giống và môi giới truyền bệnh là bọ phấn trắng, khi cây sắn bị nhiễm bệnh làm khảm lá, còi cọc thân, rút ngắn thời gian sinh trưởng, thậm chí mất trắng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

Trong niên vụ sắn 2025- 2026 trên địa bàn tỉnh, tổng diện tích sắn gieo trồng được 13,561,81 ha/13.500 ha, đạt 100,46% kế hoạch và đạt 94,4% so với CKNT. Các địa phương có diện tích sắn trồng nhiều: Sao Vàng, Nguyệt Ấn, Kiên Thọ, Luận Thành, Thiết Ống, Quý Lương, Điền Quang, Trung Thành, Tân Thành, Xuân Bình, Hóa Quỳ, Thường Ninh, Thanh Phong, Thanh Quân…và các giống sắn được trồng chủ yếu là KM140, KM94. Hiện, cây sắn đang ở giai đoạn phát triển củ, tuy nhiên do ảnh hưởng của các đợt mưa lớn kéo dài và đặc biệt là cơn bão số 5, số 6 vừa qua đã  tác động bất lợi, gây hiện tượng đổ gãy và thối củ, ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển cảu cây sắn; mặt khác đây là thời kỳ bệnh khảm lá có thể gây ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng củ sắn.

Trước tình hình thời tiết có thể diễn biến phức tạp và nguy cơ bệnh khảm lá tiếp tục phát sinh, lây lan mạnh trong niên vụ 2025-2026. Để chủ động phòng chống bệnh khảm lá sắn kịp thời, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do bệnh gây ra, ngay từ đầu niên vụ sắn 2025 -2026, Chi cục Trồng trọt và BVTV đã tham mưu, phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp theo Kế hoạch 180/KH-UBND ngày 28/7/2021 của Chủ tịch UBND tỉnh THanh Hóa về việc phòng chống bệnh khảm lá virus hại sắn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2021-2025, trong đó tập trung:

1- Tổ chức triển khai kiểm soát chặt chẽ nguồn giống nhiễm bệnh ngoài tỉnh du nhập vào địa bàn tỉnh, từ vùng đang nhiễm bệnh ra các vùng sạch bệnh;

2- Hướng dẫn người dân lựa chọn giống sạch bệnh, kháng bệnh để gieo trồng, không sử dụng các thân cây sắn ở các vùng đã nhiểm bệnh để làm giống;

3- Tăng cường công tác điều tra, thu thập mẫu để giám định sớm nguồn bệnh trên đồng ruộng;

4- Xây dựng 02 mô hình trồng giống sắn kháng bệnh (HN1, HN5) tại xã Thiết Ống và Cẩm Liên (nay là xã Cẩm Thạch) với quy mô 1,0 ha/mô hình/xã.

5- Phối hợp các phòng, ban chuyên môn của UBND xã Hồi Xuân (xã Phú Nghiêm cũ) xây dựng vùng sắn an toàn với bệnh Khảm lá sắn để cung ứng nguồn giống sạch bệnh cho cho các xã trên địa bàn tỉnh trong niên vụ tới.

6- Ngoài ra tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, tập huấn về cách nhận biết và các biện pháp phòng, chống bệnh, môi giới truyền bệnh, quy trình thâm canh, quy trình tự để giống sắn sạch bệnh; thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật thâm canh, xử lý khi ruộng sắn bị nhiễm bệnh,…

Hình ảnh: Trồng, chăm sóc mô hình sử dụng giống sắn kháng bệnh KLS

Hình ảnh: Vùng sản xuất sắn an toàn với bệnh KLS

Kết quả đến ngày 25/9/2025 bệnh khảm lá sắn tiếp tục phát sinh gây hại tại 32 xã trên địa bàn toàn tỉnh; mức độ gây hại chủ yếu từ nhẹ đến trung bình, cục bộ hại nặng trên giống KM140; tỷ lệ bệnh phổ biến 5-10%, cao 20-30%, cục bộ 50-70%. Tổng diện tích nhiễm bệnh là 939,1 ha, giảm 61,625 ha so với CKNT và giảm hơn 2.860 ha so với cao điểm năm 2021.

Mặc dù bệnh khảm lá sắn có xu hướng giảm về diện tích gây hại, song vẫn chưa triệt để, nguyên nhân chưa khống chế triệt để được bệnh là do (1) Đây là loại bệnh mới chưa có thuốc phòng trừ, phương thức lây truyền phức tạp; (2) Người dân vẫn chưa thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng trừ bệnh, nhất là công tác vệ sinh đồng ruộng, tiêu huỷ cây sắn đã nhiễm bệnh một cách triệt để, vẫn còn hiện tượng sử dụng nguồn giống sắn bị nhiễm bệnh để trồng cho vụ sau; (3) Tại một số địa phương triển khai các giải pháp trong công tác phòng chống bệnh chưa đồng bộ và hiệu quả chưa cao; (4) Do khu vực trồng sắn chủ yếu trên vùng đất cao, địa hình khó khăn, có nhiều cây ký chủ phụ nên công tác phun trừ đối tượng bọ phấn trắng gặp nhiều khó khăn, trong khi người dân trồng sắn đa phần khó khăn về kinh tế.

Trong thời gian tới để hạn chế sự lây lan, gây hại của bệnh, Chi cục Trồng trọt và BVTV tiếp tục phối hợp với các địa phương triển khai các giải pháp:

– Tăng cường kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn tổ chức các biện pháp phòng chống, tiêu hủy bệnh khảm lá sắn. Đồng thời đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, hướng dẫn người sản xuất biết về các biện pháp phòng chống bệnh hiệu quả.

– Tổ chức công tác điều tra bổ sung, thu thập mẫu sắn, bọ phân trắng nghi ngờ nhiễm bệnh để gửi phân tích giám định virus, nhằm phát hiện bệnh sớm và tham mưu giải pháp phòng trừ, tiêu hủy nguồn bệnh kịp thời.

– Hướng dẫn, giám sát xử lý tiêu hủy nguồn bệnh khi ruộng sắn bị nhiễm bệnh khám lá virus theo Quy trình quản lý tổng hợp bệnh khảm lá virus hại sắn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa được ban hành kèm theo Quyết định số 690/QĐ-SNN&PTNT ngày 20/12/2024 của Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Thanh Hóa (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường)./.

                                          Nguồn: Trạm KDTV nội địa