Kiểm dịch thực vật – Phương pháp lấy mẫu

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 2025: Bước tiến mới trong quy trình lấy mẫu kiểm dịch thực vật

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc kiểm soát và nâng cao chất lượng nông sản xuất nhập khẩu đóng vai trò sống còn đối với nền nông nghiệp. Nhằm chuẩn hóa các hoạt động nghiệp vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ vừa qua đã thẩm định và công bố dự thảo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN ……..: 2025 về Kiểm dịch thực vật – Phương pháp lấy mẫu.

1. Cơ sở xây dựng và phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn TCVN 2025 được xây dựng dựa trên sự tham khảo tài liệu kỹ thuật quốc tế ISPM số 31: 2008 (Methodologies for sampling of consignments). Tiêu chuẩn này hướng dẫn chi tiết phương pháp lấy mẫu đối với các lô vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh hoặc đang trong quá trình bảo quản.

Lưu ý: Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với việc lấy mẫu cây trồng ngoài đồng ruộng.

2. Các khái niệm then chốt trong quy trình lấy mẫu

Để đảm bảo tính chính xác và đại diện của mẫu, tiêu chuẩn đã phân định rõ các loại mẫu trong quy trình thực hiện:

• Mẫu ban đầu: Khối lượng vật thể được lấy từ một vị trí xác định trong lô hàng.

• Mẫu chung: Mẫu được gộp lại từ các mẫu ban đầu.

• Mẫu trung bình: Mẫu được lấy từ mẫu chung để làm mẫu phân tích hoặc mẫu gửi.

• Mẫu phân tích: Mẫu dùng để giám định hoặc lưu mẫu.

• Mẫu bổ sung: Lấy thêm có chủ đích nhằm phát hiện đối tượng kiểm dịch trong các trường hợp đặc biệt.

3. Quy trình thực hiện 3 bước tiêu chuẩn

Việc lấy mẫu theo TCVN 2025 được triển khai nghiêm ngặt qua 3 giai đoạn chính:

• Bước 1: Xem xét hồ sơ lô vật thể: Kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, loài, giống, điều kiện đóng gói và các yêu cầu kiểm dịch của nước nhập khẩu.

• Bước 2: Tiến hành lấy mẫu: Bao gồm chuẩn bị dụng cụ chuyên dụng (xiên, sàng, kính lúp…), xác định tình trạng lô vật thể và thực hiện lấy mẫu ban đầu theo phương pháp ngẫu nhiên.

• Bước 3: Bao gói, ghi nhãn và lập biên bản: Mẫu thu thập phải được đóng gói riêng, ghi rõ tên vật thể, người lấy, thời gian và địa điểm. Đặc biệt, khuyến khích sử dụng mã vạch hoặc mã QR để quản lý mẫu hiện đại.

4. Những điểm mới cần lưu ý về kỹ thuật

TCVN 2025 đưa ra các định mức cụ thể để cán bộ kiểm dịch thực hiện chính xác:

• Xác định số lượng mẫu: Đối với lô hàng rời hoặc đóng bao, số mẫu ban đầu được tra cứu theo bảng khối lượng (Phụ lục B). Ví dụ, lô hạt 500 tấn cần lấy 56 mẫu ban đầu.

• Vị trí lấy mẫu: Quy định rõ mặt cắt lấy mẫu tùy theo chiều cao lô hàng (dưới 2m, từ 2-3m và trên 3m) để đảm bảo mẫu bao phủ toàn bộ không gian lô vật thể.

• Kiểm soát container: Đối với hàng nhập khẩu, chỉ mở tối đa 30% số lượng container để lấy mẫu; tuy nhiên, nếu lô hàng có tiền sử nhiễm sinh vật gây hại từ 1 lần trở lên, sẽ thực hiện mở 100% số container.

  Lấy mẫu bổ sung: Áp dụng khi lô hàng có xuất xứ từ nước có nguy cơ dịch hại cao hoặc đã bị thông báo không tuân thủ từ 3 lần trở lên

5. Ý nghĩa đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Việc áp dụng TCVN 2025 không chỉ giúp các cơ quan quản lý nhà nước như Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thực hiện nhiệm vụ một cách chuyên nghiệp, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp minh bạch hóa quy trình kiểm dịch. Điều này góp phần giảm thiểu rủi ro bị nước nhập khẩu trả hàng, bảo vệ uy tín cho nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế

Nguồn tài liệu tham khảo: DT TIEU CHUAN KIỂM DỊCH THỰC VẬT – PHƯƠNG PHÁP LẤY MẪU